Phakha ya Tshitshavha ya Mapungubwe

© Roger de la Harpe

Hune ha Ṱangana Mashango Mararu

Maḓaka a Arid savanna, o ḓadziwa nga miri mihulwane ya baobabs. Hune u nga vhona zwavhuḓi ḓuvha ḽi tshi khou kovhela. Phukha ṱhanu khulwanesa na dzone uya kona u dzi vhona zwi sa netisi dzi tshi khou ṱoḓana na murunzi fhasi ha muri wa mashonzha…na hune havha ho ḓala hune ha ṱangana mulambo wa Limpopo na Sashe, zwi tshi khou sika zwithu zwine zwa nga manditi hune mashango mararu a ṱangana hone…u tama na u ṱuṱuwedza na dzingu ḽine ḽa vha na zwimangadzo hu dzumba fhethu ha vhuḓi ha zwa vhufa, ho pfumaho ha dovha ha naka ha vha na zwithu zwa mvelo.

U Reila nga Ngomu ha Mabungubwe Phakhani

Naho ndo vhudziwa uri dzi nḓila dza hone dza u dzhena dzi a konda dza dovha dza vha na matombo, dzo itwa hu songo sedziwa uri hu ḓo ḓa nnyi atshi khou reila mini....more

Vhathu vho Thomaho u Dzula Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Nḓila ya mvelo ya tshi Afrika yo vha ina vhuthu nga mvelo. Ndi ngazwo vhathu vha u thoma vha Bantu vho sia zwithu zwine zwi a farea ṋamusi....more

Zwa u Bvisela Khagala ha K2 – Mapungubwe

Mbalo ya zwithu i sumbedza uri, lwa minwaha, vhathu vha K2 vho mbo ḓi ya kha vhupo vha thoma u dzhenelela kha zwa u rengisa....more

Vhathu vha K2 Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Uvha hone ha vha Zhizo kha ḽa Schroda, ngudo dzo itwaho zwavhuḓi dza vha u guda nga ha vhathu kha vunḓu ḽa Limpopo, ho fhedza tshifhinga tsha ubva kha 900 uya 1000 AD....more

Muvhuso wa Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Nga dzi 8 dza Lambamai nga 1933, ho ḓo wanala mavhiḓa ane a mangadza vhukuma ane asa ḓivhee vhubvo hao ane o ḓala nga zwithu zwine zwa vha na musuku, zwo itwa nga samit ya tombo ḽa mvelo kha vunḓu ḽa maḓakani....more

Hune ha ṱangana mulambo wa Limpopo na Shashe

Hezwi zwi ḓo kwama na Mapungubwe, National Park, na northern Tuli Game Reserve ire Botswana na Tuli Circle ire Zimbabwe – hune zwo ṱangana zwi ya kona u swika 136 900ha....more

Mbuno dza Ndeme dza Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Mapungubwe yo dzula vhubvaḓuvha ha devhula kha khona ya Afrika Tshipembe, fhethu hune havha uri ndi tsini na mulambo wa Limpopo na Shane....more

Afrika Tshipembe - Zwiṋoni zwa Mapungubwe

Zwa u fhufha ha zwiṋoni Mapungubwe azwi fheli. Phakha i mafhandeni hune mbalo ya zwiṋoni zwinzhi iya sokou swika. Hu ambiwa zwauri hovhu vhupo vhuna tshaka dza zwiṋoni dzine dza swika 400....more

Zwifhaṱo zwa Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Nga 1250 AD, Mapungubwe ho ḓo wana maanḓa. Vhathu vhono swika 5000 vho vha vha tshi dzula u mona na tshikwara zwino hafha fhethu hua tenda u vhidziwa sa ḓorobo ya u thoma ya Afrika Tshipembe....more

Mafhandeni a Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Zwine zwine zwa takadza kha phakha ndi hune ha ṱangana milambo miraru Limpopo na Shashe, fhethu hune mashango mararu a ṱangana hone....more

Mapungubwe Fhethu ha Mvelo - Afrika Tshipembe

Musuku une wo gwiwa u tshi khou bva Mapungubwe zwo mbo ḓiita uri huvhe fhethu ha muvhuso, zwino hu dzhiiwa sa fhethu ha Afrika Tshipembe ha iron age ya dendele....more

wa Mapungubwe Ecology, Flora and Fauna - Afrika Tshipembe

Nga u ṱangana ha zwiṱaka zwa mashonzha na ḓaka ḽa Savannah. Hoyu muri wa kale wo vha wo no hula musi vhathu vha Mapungubwe vha tshi khou vhulunga khosi yavho, nahone uhula zwine wa mangadza hezwi u tshi khou kegula....more

wa Mapungubwe Geology - Afrika Tshipembe

Musi u tshi kha zswa matombo, Mapungubwe yo dzula vhukati ha granite cratons (fhethu hune havha huhulwane hune havha na crust yo dzikaho). Hoyu mutsiko u vhidziwa upfi Limpopo Mobile Belt....more

Zwikwara zwa Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Magumoni a milennium ya u thoma nga tshifhinga tsha Common era, tsini na madi Afrika ho vha hu tshi khou tshimbila. Mapungubwe ndi phakha ya u tou thoma ya shango, ine ya ṱaluswa sa tshikhala tsho khetheaho kha ḽa Afrika....more

Museum wa Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Tshipiḓa tsha muhumbulo muhulwane wa Mapungubwe ndi u kona u vhea zwithu hu tshi khou itelwa lushaka lune lwa khou ḓa nga murahu....more

Vhudzulo ha Mapungubwe Phakhani ya Lushaka

Hafha ndi Mapungubwe hune wa nga kona u ita hone phathi. Fhethu ha u dzula ho nakesa! Fhethu huṋa hoṱhe ho naka vhukuma nahone ho fhaṱiwa lwa tshi zwino. Ahuna dzi nnḓu dza rannḓavhula dzine dza bora....more

Mitambo ine kha phakha ya tshitshavha ya Mapungubwe

Unga tshimbila uya he miri ya thoma hone u tshi khou kona u vhona zwavhuḓi mulambo wa Limpopo une wa vha tsini na Zimbabwe na Botswana hune zwinwe zwimela zwa u funa muṱavha zwa ima hone....more

Mapungubwe i Tshi kha Mathomo a Mulambo wa Limpopo

Hafha ndi fhethu hune ha vha kha nḓila ine ya ya mathomoni a mulambo wa limpopo. Ho vhuya ha shuma sa mukaṋoni wa Afrika Tshipembe na Zimbabwe, nahone hu fara vhuṱanzi kha dzi nndwa dze dza vhuya dza vha hone dzine dza mangadza kha matungo oṱhe a mulambo....more

U Wanala ha Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Zwithu zwa u tou thoma kha u tumbulwa ha Mapungubwe ho vha hunga vho 1930, musi vhathu vha vhatshena vha tshi thoma u tandula tshikwara lwa u tou thoma....more

Tshugulu dza Musuku dza Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Mapungubwe ndi fhethu hune ha mangadza, hune havha na zwikwara zwihulwane zwo adzaho na muri wa muvhuyu miedzi ine yavha i tshi khou yela mulamboni wa Limpopo. Fhethu ha vhuḓi hune wa nga kona uhu ṋanga arali ni tshi khou ṱoḓa u ita gynasty....more

U wa ha Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Lwa minwaha ya 75 Mapungubwe yo vha yo dzula fhethu hune ya nga hu vhidza uri hayani. Nga 1290 AD zwa u rengisa zwa thoma u fhalala vhathu vhoṱhe vha mbo ḓi thoma u phaḓalala muyani....more

U Aluwa ha Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Nga vho 1220 AD, vhathu vha K2 vha humbula u pfuluwa uya fhethu ha vhuḓi ha tsini. Zwithu zwo vha zwi tshi khou vha tshimbilela vhukuma, nga zwithu zwavho zwine vha kona u zwi rengisa na masimu avho ane avha na mbuyelo....more

U Kuvhanganyiwa ha Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Gudedzi ḽa Pretoria ndi ḽone ḽine ḽa vha na zwithu zwinzhi zwine zwo wanala kha Mapungubwe na K2, na zwiṱuku zwine zwa vha uri zwi a wanala gudedzini ḽa Wits....more

Dzina ḽa Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Nga 1933, ho wanala mavhiḓa ane a mangadza ane asa ḓivhee vhubvo hao o wanala tsini na tombo ḽa mupo hune havha kha zwithu zwine zwa vha vhukati ha Mapungubwe. Ha wanala na dzi jewelery dzine dza mangadza....more

Vha UNESCO na vha Mvelelo ya Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Mapungubwe ndi fhethu hune havha ha kale ha tshi Afrika hune ha wanala tsini na mulambo wa Limpopo ubva nga 900 AD u swika nga 1300 AD....more

U Dalela Mapungubwe - Afrika Tshipembe

Phakha ya lushaka ya Mapungubwe yo thoma u vulela magethe ayo vhaeni nga nwaha wa 2004. Ndi fhethu ha u naka, hono mangadza ha dovha ha ḓala nga zwimangadzo....more

U Dalela Phakha ya Tshitshavha ya Mapungubwe- Afrika Tshipembe

Phakha ya tshitshavha ya Mapungubwe i vha na vhueni ho no swika zwigidi nga ḓuvha (ho kateliwa na zwikolo zwinzhi) na hone mabalo i khou ya phanḓa tshifhinga tshoṱhe....more

Vhathu vha Lushaka lwa Zhizo vha Mapungubwe, kha ḽa Limpopo

900 AD hu ḓivhea sa mathomo a Iron Age ya nga murahu kha ḽa Afrika Tshipembe. Hu nga diitwa dzi khani uri vha vhone arali ho no vhuya ha vha na Iron age ya vhukati fhedzi zwo litshedzelwa kha vhagudi....more