Rixaka ra Ntwana

© Dr Peter Magubane

Hambi leswi vatekiwaka tani hi vanhu lava vulavulaka Northern Sotho, rixaka ra Ntwana ritshembiwa kuva ri tumbuluke eka xiTswana (Western Sotho). Loko swilandzelerisiwa vahlangana na Bakwena-Bamangwato naswona vangava vari na vuxaka na va Rolong.

Kufikela loko vaxava ndzhawu ya Kwarrielaagte hi 1903, rixaka ra Ntwana ari tshamela ku rhurha kusuka eka ndzhawu yin’we kuya eka yin’wana, laha ari hlangana na tinxaka tin’wana.

Kuve ntsena loko hosi ya maNdebele chief Mzilikazi a hlasele mintlawa leyi ayiri e khale ka Transvaal hi malembe yava 19th century laha rixaka ra Ntwana, hikuva ri lava nsirhelelo, ringa vuya rihlohleteriwa hi mintlawa ya Northern Sotho, ngopfu ngopfu va Pedi.

Vukati eka Rixaka Ntwana

Vukati eka rixaka ra Ntwana ahi swilo swa munhu un’we kambe i xivilelo xa ntlawa, kuyisiwa enawini vuxaka exikarhi ka maxaka. Switlhela swikombeta kukula eka nuna na nsati....more

Kaya ra Rixaka ra Ntwana

Tiyindlu tale Kwarrielaagte i xikombiso xo angarhela xa vaaki xikan’we navun’we exikarhi ka rixaka ra Ntwana. Tiyindlu ta vona i ndzhawu leyikulu ya vaaki naswoan yiyimela misava ya xihundla eka ndyangu lowunga eka ndzhawu leyikulu ya vaaki....more

Ngoma ya Rixaka ra Ntwana

Xiave xa vamanana va Ntwana tani hi vavasati xikan’we vamhani xivonaka eka ku cinca ka ma ambalelo ya ndzhavuko lawa ya ambariwaka kuya hi xiyimo lexi vanga eka xona loko varikarhi vakula....more

Vanhu va Ntwana e Afrika Dzonga

Kwarrielaagte e xifundzeni xa Mpumalanga e Afrika Dzong kuna ndzhawu yikulu ya Ntwana. Yi xaviwe eka murimi wa mulungu ekusunguleni ka century leyi hinga eka yona, nkunguhato wa Kwarrielaagte leswi wunga endlisiwa xiswona, kufana na mindhzavuko...more

Vavasati va Ntwana

Vavasati ngopfu ngopfu vateka xivumbeko xikan’we naku kombisa moya wokala ku cinca ka rixaka ra Ntwana. Ma ambalelo ya vona, swilo leswi vaswi endlaka xikan’we na mintirho leyi endliwaka...more

Ku Tshembiwa ka Ndzhavuko hi Rixaka ra Ntwana

Eka rixaka ra Ntwana, mpfula ahi yo pfuxelela swibyariwa ntsena. Yi tlhela yiva xikombiso xaku kota ku andzisa xikan’we na xikombiso xaleswaku ntumbuluko na vaaki swina kurhula....more