Ufha Nguluvhe Malaṱwa a Zwiḽiwa

©Glenneis Kriel
Ndi mini tshine tsha tenda u vhidziwa upfi swill? Swill ndi dzina ḽa sialala ḽa zwiḽiwa zwo laṱiwaho zwine zwa vha zwina ṋama. Uya nga vha malwadze a zwipuka (Act 35 ya 1984), azwi ho mulayoni u ifha hezwi zwiḽiwa, kana zwi khou tou bva hune vha bikela hone, zwikepeni, dzi restaurant, zwibadela kana dzi hodela nga nnḓa ha musi zwiliwa hezwo wo thoma zwa vhiliswa lwa awara nthihi uri hu bve pathogens. Hezwi zwiamba uri nguluvhe i fanela u shavhiswa kha zwiḽiwa zwa zwithu zwo faho.

Zwinwe Zwibveledzwa

©Glenneis Kriel
Manwe malaṱwa na zwinwe zwishumiswa, sa miroho na mitshelo, sa mikope ya zwikoli, maṱari na zwithu zwine zwa vha zwo laṱiwa dzi femeni, dated dog cubes, spoilt milk, zwono bva musi hu tshi khou itwa cheese na grain zwi ya tendelwa. Musi u tshi khou shumisa hezwi, vho rabulasi vha fanela uvha na vhulondo uri hezwo zwiḽiwa azwo ngo vhuya zwa kwamana na phukha dzo faho kana minwe mishonga ine ya nga vha khombo.
U dzi fha hezwi zwiḽiwa nazwo zwi vha zwi si zwavhuḓi kha mutakalo na u aluwa. Uya nga vha South African Pig Producers Organisation’s production manual, Pigs for Profit, nguluvhe dzine dza fhiwa vhurotho ha stale dzi ya khwaṱha dza fhira dzine dza ḽa ṋama fhedzi dzi nga ḓo tambudzwa nga dzinwe vho thaidzo. Hezwi zwi ambelwa na u dzi fha zwiḽiwa zwidala, zwine zwa vhonala sa u ṱangana ha dzi vitamin.

©Glenneis Kriel
Tshithu tsha khwiṋe tshine wa fanela u tshiita musi u tshi khou dzhiya tsheo ya uri nguluvhe dzau u dzi fha mini, u fanela u amba na vhane vha ḓivha zwa pfushi dza zwiḽiwa. Vha ḓo kona u sedza pfushi kha zwine na khou ṱoḓa ufha zwone nguluvhe dzaṋu uri hu sa vhe na ṱhahalelo ya pfushi. Nguluvhe dzine dza vha dzi sa khou wana ratio yo linganaho kha ṱhoḓea dzadzo, dzi ya ṱhaselwa nga malwadze na u aluwa zwiṱuku.

Translated by Khalirendwe Nekhavhambe