Lameness kha Nguluvhe

©Glenneis Kriel
Lameness ndi vhuthada vhuhulwane kha u bveledzwa ha dzi nguluvhe. Vhuṱungu vhune ha fhelekedzwa nga lameness vhu ya ita uri zwi konḓele nguluvhe u tshimbila, uḽa na unwa maḓi zwine zwa nga sia isa tsha hula zwavhuḓi, mutakalo wadzo uya vha na mutsiko zwa ita uri ivhe na manwe malwadze nga u fhambana hao. I dovha ya ita uri i balelwe u vha na vhana ndi yone mbuno khulwane kha nguluvhe dzine adzi na vhana.

U ṱalusa Mathada

©Glenneis Kriel
Vha South African Pork Producers’ Organisation (SAPPO) kha bugu yavho ya zwa u bveledza, Pigs for profit, vho ṱalusa u ṱhobila, u tshimbila nga nḓila ya u konḓa, nguluvhe musi yo imisa mulenzhe muthihi nnṱha, na hafha hune ha ṱangana marambo hu tshi vha ho zwimba na musi wa hu kwama hu tshi fhisa ndi zwone zwine zwa sumbedza uri nguluvhe ina vhuthada.

U kona u ṱalusa mulenzhe na thaidzo ya muṱanani, vho rabulasi vha fanela u ṱola dzi nguluvhe dzavho dzoṱhe uri dzi kone u ima vha sedze na nḓila dzine dza khou tshimbila ngayo. Hu fanela u londiwa dzine dzo balelwa u ima.

Zwikunwe zwa nguluvhe na zwone zwi fanela u dzula zwi tshi khou londiwa tshifhinga tshoṱhe uri hu kone u vhonala zwine zwa vha zwi songo dzudzana. Nguluvhe dzina zwikunwe zwiṱuku na mivhili mihulwane zwine zwa sia zwikunwe zwi tshi vha na zwilonda na u vhaisala, nga maanḓa arali dzo ḓi hwala ngauri dzi vha dzo no hwala muhwalo muhulwane. Dzi ṱhoḓuluso dzo sumbedza uri vhunzhi ha zwilonda zwi vha zwi tshi khou itwa nga u vhaisala mulenzheni, zwino u lafha nga u tavhanya uri hu sa vhe na vhuthada vhuhulwane.

Kha inwe article ya fhethu ha dzi nguluvhe Lameness in Pigs vho vhudza vho rabulasi uri vha fhe zwilonda tshikoro tsha ubva kha zero uya kha 3, zwi tshi khou bva kha u kona hadzo u tshimbila fhethu hune havha uri ho kulumagiwa, ho omaho, ho no lingana. Tshikoro tsha zero tshi ḓo sumbedza u bvafha, ngeno tshikoro tsha 1 tshi tshi sumbedza dzine dza bvafha lwa vhukati, nga manwe maipfi dzine dza tshimbila dzo vhofholowa fhedzi dzi tshi vhonala dzo oma.

Tshikoro tsha 2 tshi ambelwa ine ya vha i tshi khou tou bvafha tshoṱhe. Inga ṱhobila fhedzi ya ḓi vha i tshi khou hula henefho hune ya vha yo vhaisala hone. Ya vhuraru i fanela u shumiswa kha ine ya vha i tshi khou tou bvafha tshoṱhe, ine na u khwaṱha a mi khwathi ine ya tou ṱuṱuwedziwa uri i tshimbile.

Zwivhangi

©Glenneis Kriel
Naho huna uri vhubva vhu nga vhangiwa nga zwinwe zwine zwa vha zwi songo dzula zwavhuḓi, kanzhi ndi vhuṱungu vhune ha vha ho vhangiwa nga u kavhiwa, mutsiko kana manwe malwadze ane avha uri o dzumbama. Uya nga vha ha zwa nguluvhe vhadivhi vha vhudza vhafuwi vha hone uri vha fanela u vhea thirei ine yavha ina lime ine yavha uri yo oma kha dza tsadzi ine ya ḓa nga nḓila ya mitshini uri i kone u ima musi i tshi khou ḽa. Lime iya oma ya bvisa zwitzhili kha zwilonda tshifhinga tshoṱhe hu tshi vha na zwilonda,zwine zwa nga thusa kha u thivhela vhubva vhune ha vha ho vhangiwa nga claw lesions.