Tsamaiso ya Bahlasedi le Molao

©Chris Daly
Bohlasedi ke e nngwe ya ditshokelo tse kgolo ka ho fetisisa ho pholosa moruo wa dihwai tse ncha, tsa tlhaho le tsa kgwebo. Hape ke nngwe ya mabaka a maholo a etsang hore dihwai tse ngata di tlohe hole le dihlahiswa tsa diphoofolo.

Dihwai di thulana le bothata bo thata ka ho fetisisa mabapi le ho laola mehlape ya diphoofolo: Ka lehlakoreng le leng, ba na le tokelo ya molao le boikarabelo ba ho sireletsa thepa ya bona, eo ho yona ho bolelang hore diphoofolo tsa bona di na le diphoofolo. Leha ho le jwalo, ka nako e tshwanang, ba nkwa e le batsamaisi ba naha, mme ba na le boikarabelo ba ho hlokomela le ho sireletsa mefuta-futa ya dihlodilweng tse tliswang ke sena.

E le ho qobella ditaba haholwanyane, moralo wa molao bakeng sa tsamaiso le taolo ya diphoofolo tse jang diphoofolo ha o hlake hantle ebile ho na le bongata ba naha le diprofinse, hangata bo fapanyetsanwang kapa bo ngotsweng, melao le mekgwa e fapaneng ho tloha profinseng e nngwe ho ya ho e nngwe. Bahlahisi ba dihlahiswa tsa mobu ba nang le mobu o yang diprofinseng tse sa tshwaneng, ha ba kgone ho sebedisa mekgwa e tshwanang ya ho laola dikarolong tse fapaneng tsa polasi ya bona.

Tsela e molemo ka ho fetisisa ya ho hlola tshebetso ena le ho tiisa hore ha ba tlole molao ha ba nka diketso tsa ho lokiswa, dihwai di lokela ho theha dikamano le ho buisana le diofisi tsa Tshireletso ya Tlhaho ya Puso kapa foramo ya tsamaiso ya bahlasedi bakeng sa keletso. Foramo ya tsamaiso ya bahlasedi e boetse e fana ka kwetliso e tlwaelehileng ya ho matlafatsa dihoai tse nang le dihlahiswa tsa disebediswa tsa ho tsamaisa nako pele.

Diketso tse pedi tsa bohlokwa ka ho fetisisa tseo o ka di nahanang nakong ya tsamaiso ya nako e telele ke Molao wa Sechaba wa Tsamaiso ya Mefuta ya Dihlodilweng le Molao wa Tshireletso ya diphoofolo.

Mefuta-futa ya Dimela

©Louise Brodie
Molao wa Sechaba wa Tlhokomelo ya Mefuta-futa ya Mobu (Molao wa 10 wa 2004) o reretswe ho sireletsa mefuta-futa ya mefuta-futa ya dimela le dibaka tsa tikoloho ya Afrika Borwa. Ho bolaya le ho tsoma dihlopha tse kotsing kapa tse sireletsitsweng di thibetswe ntle le haeba phoofolo e nkwa e le tshenyo e bakang phoofolo ke ba boholong.

Ketso e ka nkwa feela ka mora hore tumello e fanwe ho nka mehato ya ho lokiswa. Ba boholong ba totobatsa mehato ya ho lokiswa e dumellwang ke diphoofolo tse hlalositsweng ka ho kgetheha hammoho le mehato e lokelang ho nkwa haeba phoofolo e tshwarwa - ka mohlala, haeba phoofolo e lokela ho falliswa, hore na, hokae e lokelang ho etswa jwang le hore na ke mang.

Ho itshetlehile ka Molao ona, dihwai di lokela ho sebedisa mokgwa o hlophisitsweng wa tsamaiso ya ho sireletsa diphoofolo tsa bona ho tloha nakong e sa lekanyetswang le ho thibela mehato ya ho thibela diphoofolo tse sa lebellwang hore di se ke tsa tswa kotsi. Sehwai se dumellwa hore se bolaee phoofolo e sirelelitsweng ho itshireletsa, empa sena se lokela ho tlalehwa kapele kamoo ho ka kgonehang Lefapheng la tshirelletso, le ka hlahloba taba ena.

Mekgwa ya Boiphediso ya Botho

Ho ya ka Molao wa Tshireletso ya diphoofolo (Molao wa 71 wa 1962), ha ho mokgwa o laolang o ka sebediswang ka tsela e bakang diphoofolo bohloko le mahlomola. Ka hona, balemi ba lokela ho dula ba le hole le ditekanyetso tsa ditshebeletso tse ka bakang kotsi leha e le efe ya mmeleng, e kang leraba, leraba, disebediswa tsa maoto kapa chefo. Ntle le ho ba sehloho, mekhgwa ena e boetse e kgetholla mme e atisa ho ama diphoofolo tse sa tsejweng.

Tshebdliso ya maraba a bonolo ke kgang, kaha e ka fetoha sebetsa sa polao se tsomang mme se kenyelletsa mefuta yohle ya diphoofolo ha e siilwe matsohong a se nang phihlelo. Thetso ke ho beha sefi ka tsela eo phoofolo e hlalositsweng e tla tshwarwa ka yona feela empa e se e tla tswa kotsi.

Tshebediso ya dintja tsa ho tsoma e boetse e ferekane, hobane hangata dintja tsena di baka tshenyo ho diphoofolo tse nyenyane ha di sa sebetsane hantle. Ho ya ka Molao wa Tshireletso ya diphoofolo, ho ka sebediswa dintja tse kwetlisitsweng feela mme di ka sebediswa feela bakeng sa ho senya diphoofolo dintja di ka nna tsa se ke tsa bolaya kapa tsa kena ho motho leha e le ofe wa nama le dintja di lokela ho hlokomelwa hantle.

Translated by Sibongile Sonopo