U ṱoḓea ha Maḓi kha Nguluvhe

Maḓi kanzhi ha ambiwi musi hu tshi ambiwa nga ha u bveledza nguluvhe, fhedzi ndi tshithu tsha ndeme vhukuma ngauri ndi tshone tshine tsha vha uri tsho fara muvhili ngauri aya fha mutakalo. Afha mutakalo wa vhuḓi, maḓi avhuḓi a u nwa a fanela u dzula ahone hune ha vha na nguluvhe tshifhinga tshoṱhe, uri dzi kone unwa dzi sa kaṱudzwi.

Vhundeme ha maḓi, mutsho na zwipiḓa zwa u bveledza zwi fanela u sedziwa musi u tshi khou sedza zwine nguluvhe ya funa zwone.

Vhundeme ha Maḓi

©Glenneis Kriel
Maḓi afanela u dzula atshi khou kaliwa zwifhinga zwoṱhe. Tshiko tsha maḓi ndi tshone tshine tsha sumbedza vhundeme na uvha maḓi avhuḓi,hunga vha madamuni, a masipala kana a u tou gwiwa. Hezwi zwi tevhelaho zwi fanela u sedziwa:

Zwa u lafha Zwitzhili: u lafha Chlorine treatment zwi ya tendelwa arali zwitzhili zwo ḓalesa. U fanela u humbula uri maḓi ane avha uri ana mashika na vhanwi vhao vha ya wana zwitzhili, zwino ndi zwa vhuḓi u dzulela u a kulumaga.

Acidity: pH ya maḓi i fanela uvha vhukati ha 5 na 8. Tshinwe na tshinwe tshine tsha vha nnṱha ha hafha zwi nga kwama u nwiwa ha maḓi kana zwine zwa vha fhasi ha hafha. Maḓi ane avha uri ana acid i nnzhi ine ya vha fhasi ha 5 zwi ya vhanga corrosion na u vhaisa dzi phaimphi, ngeno huna uri maḓi ane avha uri ana saline anga sia zwithu henefho zwa vhaisa vhathu na dzi bommbi.

U Khwaṱha: Calcium na magnesium ndi dzone dzi mineral dzine dza vha uri dzo ḓalesa dzine dza nga ita uri maḓi akhwaṱhe. Hu fanela u shumisa tshithu tsho no sekenisa maḓi.

High nitrates, sulphates na Dzinwe dzi mineral: kuḽele kwa nguluvhe ku fanela u kona u dzhenisa dzi mineral dzine dza vha uri ndi khulwane. Na maḓi afanela u vha o thoma aṱoliwa u thoma musi asaathu fhiwa dzi nguluvhe zwine dzinwe nyimele dzi ya feilisa mveledziso ya dzi nguluvhe.

Tshikalo Tshine tsha ṱoḓea

©Glenneis Kriel
Tshikalo tsha maḓi ane aṱodea nga ḓuvha zwi vha zwi tshi khou bva kha zwithu zwine zwa vha uri zwo vhalaho ho katelwa. U shanduka ha mutsho, zwine dza ḽa zwone, mutakalo na tshifhinga tsha u bveledzwa na zwine dza nwa zwone.

Kha nyimelo ya u bveledza, nguluvhe inga ṱoḓa 5 lt kana 10 lt ya maḓi ḓuvha ḽinwe na ḽinwe, hunwe na hunwe hune ha ṱoḓa maḓi a ḓuvha na ḓuvha zwi nga fhambana ubva kha 2 lt nga nguluvhe kha dzine dza kha ḓi vha ṱhukhu u swika kha 6 lt nga ḓuvha kha dzine dza vha uri dzono hula. Dzine dza khou mamisa dzi fanela u nwesa maḓi uri dzi kone uvha na mafhi manzhi, hune maḓi ahone afanela uvha henefha kha 12 uya kha 32 litres nga ḓuvha. Ngeno huna uri maḓi o linganaho kha dzine dza kha ḓi vha ṱhukhu afanela uvha henefha kha 12 uya kha 15 lt nga ḓuvha.

Zwinwe Zwine zwa Fanela u Dzhielwa nnṱha

©National Pork Board and the Pork Checkoff, Des Moines, IA, USA.
Maḓi afanela u vha atshi khou rothola,ngauri nguluvhe dzi nga si anwe. Zwino maḓi afanela u dzula hune havha na mirunzi.

Zwithu zwine wa vha zwo fala maḓi zwi fanela uvha zwo vhofhelelwa na thanda kana fhasi u shavhisa uri zwi nga rembuluswa na hone zwa fanela u dzulela u kulumagiwa. Nḓivho ya vhuḓi kha hezwi ndi ya uri hayo maḓi na vhathu vha fanela u anwa. Na zwa u nwela zwi fanela uvha zwo kulumagiwa uri vhafuwi na vhone vha kone u anwa.

U Tamba Matopeni

©Glenneis Kriel
Vhunzhi ha vho rabulasi vha ya ita hunwe hune havha na matope, fhedzi zwo wanala uri i ya kona u kala mufhiso. Zwi nga fhungudza mufhiso wa nguluvhe nga 2 degree celsius zwine zwa thusa u fhira ubva mabiko. U bambela matopeni zwi dovha hafhu zwa thusa uri hu vhe na zwithu zwine zwa vha zwo nambatela, sa zwikhokhonono zwo no nga ticks na lice u tshi khou sedza. U tshi nga engedza, zwa u bambela matopeni ndi mvumbo ya nguluvhe, zwine vhanwe vha vhathu vha zwi vhona uri zwi ya dzhenisa na mutakalo kha yone iṋe.

Translated by Khalirendwe Nekhavhambe