Go Godiša Namane Le Dithole

Go thoma nako ya bogamele ye mpsha, dikgomo di swanetše belegago/tswala (go tswala). Go tloga fa, poo heifere (tshadi) goba poo (Tona) namane e a tswalwa. Heifere di godišwa go bewa sebakeng sa dikgomo tše tlogelago mohlape wa dikgomo. Kgodišo ya heifere e thoma ka matswalo gomme e fela mathomong a tswalo/pelego ya ntlha.

Bohlokwa bja Colostrum

©Eric Miller

Namane ye mpsha e swanetše go tšewa bjalo ka ngwana, kudukudu mo dikgweding tše pedi tša mathomo tša bophelo. Ka gare ga diiri tše tshela ka morago ga matswalo, o thuše namane e go nyanya maswi go tšwa go mmagwe goba gama maswi a kgomo ka diatla e be o fepa colostrum go namane ka go šomiša matswele a maitirelo. Colostrum ke maswi a mathomo ao a tšweleditšwego ka morago ga tswalo. E na le antibodies kgahlanong le malwetši ao mme a be a hlakane le ona mo nakong ya gagwe ya go ima.
Se se fa tšhireletšo go mamane a mo dibeke tša mathomo tša maphelo a tšona. Colostrum le yona e na le diteng tša maemo a godimo go feta maswi a tlwaelegilego, go fa mohlala 24% le 13%, ka lebaka la maemo a godimo a makhura le maemo a proteine. Diteng tša maswi di ba tše nnyane ka morago ga diiri tše 24. Mola gmonego wa antibodies o ema ka morago ga diiri tše 6 - 8, colostrum e fa tšhireletšo ka gare ga mpa gomme a swanetše go fepiwa ge entse e tšweletšwa ke kgomo.

Phepo ya mamane

©Rykie Visser Agrinet

Ka morago ga diiri tše 24, go bea namane ye fetšago go tswala ka gare ga pene (1.0 wide X 1.8 m ka botelele) ka malao o omilego bjalo ka furu goba bupi bja mapolanka. Dipane di swanetše go ba le maboto a go lekana 1.2 m ka bogolo ka mathoko a mararo le tlhaka ya go lekana 1.5 m ka bogolo. Tloša malao a go koloba ga tee ka letšatši o ka bea furu ye e omilego. Boloka mamane ka gare ga pene go fihla dikgwedi tše 3, ka morago ga moo dithole di ka bolokwa ka dihlopha. Phepo ya maswi, ka go diriša maswi le replacer ya maswi e tšwela pele ka morago ga phepo ya colostrum.
Fepa dilitara tše 2 go 3 tša maswi go namane ye nngwe le ye nngwe mo mesong le ka mathapama. Maswi a borutho a ka fepiwa go dinamane ka morago ga go gama dikgomo. Mola matswele a maitirelo a ka dirišwago, mamane e ka hlahlwa go nwa go tšwa ka gare ga pakete. Hlwekišo le go nwa ga go oma ka morago ga go fepa kgomo ye nngwe le ye nngwe go thibela go phatlalala ga dipathotšene go namane. Tšwela pele go fepa maswi go fihla ge e ka bago dikgwedi tše 2 go iša go tše 3. Hlohleletša dijo tša pele ka go oketša palo ya ka mehla ya maswi mo nakong ya go emiša maswi.

Tomollo Ya Namane

Go thoma tomollo, fepa namane dijo tša pele (ka 18% ya protein) go tšwa go matšatši a šupago a mengwaga. Thoma ka go ba fa dijo tše ka bago 150 g (ka komiki ya bogolo bja kofi mug) ka gare ga setšhela. Ruta namane go ja go tšwa ka gare ga setšhela ka go fogola dijo tše dingwe ka dinko. Ge e latswa ka nko ya yona, namane e lemoga dijo. E fa dijo tše foreše ka mehla. Oketša palo ya dijo ka mehla ge di fela. Tloša dijo tša kgale ka ge di bola ka pela ka lebaka la mare. Lomolla maswi mo namaneng ge di ja dijo tša go lekana 1 kg/ka letšatši.
Thoma go fepa ka 0.5 kg/ka letšatši, furu go tloga mo dikgwedi tše pedi go hlohleletša go ja furu. Fetola go ya go go dijo tše kgolo (16% proteine) go tšwa go dikgwedi tše tharo. Dijo tše kgolo tša namane (15% go ya go 16%) di na le proteine ye nnyane go feta ya dijo tša pele (mohlala, 18%) Oketša palo ya dijo tše kgolo gatee ka beke. Dijo tša ka mehla di a oketšiwa ge dithole di gola, go thoma ka 3 kg ka dikgwedi tše 3 go ya go 18 kg ka letšatši ka dikgwedi tše 24 tša bogolo.

O ka Bewa Mamane Mafulong Neng

Dithole di ka bewa mo mafulong e be di fepiwa kilogramo e tee ya motswakotii ka letšatši mo dikgweding tše 12 tša bogolo. Ka morago ga dikgwedi tše 12 tša bogolo, phepo ya phulo fela e lekane. Palo ye lekanego phulo (go swana le kikuyu goba mafulo) di swanetše go ba gona; Ka tsela ye nngwe, e swanetše go tlaleletšwa ka furu goba furukepelwa. Ge go se na mafulo a hwetšagala, palomoka ya tšweletšo ya dijo di swanetše go fepiwa.
Palo le le motswako wa dijo di swanetše go fepiwa go ya ka dihlopha tša mengwaga ye e itšego ka ge se se a fetoga ge dithole di gola. Kala dithole kka mehla go tseba gore lenaneo la dijo le maleba. Inseminate dithole ge di fihla 300 - 330 kg goba ge di fihleletše dikgwedi tše 12 - 14. Se se swanetše go netefatša tswalo ya namane ya mathomo ka dikgwedi tše 24 - 25.

Translated by Lebogang Sewela