Tumelo le Meetlo ya Basotho

© Dr Peter Magubane

Tumelo tse Ntlafetseng tsa Sejwale Jwale

Basotho le bodumedi hammoho le ditumelo tsa bona Ditlwaelo tsa Bodumedi tse fetotsweng Ditumelo tsa Basotho le dithuto mabapi le lefu la kamorao ho bophelo di susumeditswe ke evangedi ya Bokreste. Ka lebaka leo, ho hola dithuto tsa Basotho, ditumelo le mekgwa e fetotswe ka nako. Basotho ba dumela hore motho (motho) o na le dikarolo tse pedi: mmeleng wa hae (mele) kapa nama (nama), le moya o sa pheleng (moya, le lentswe bakeng sa moya) kapa moriti (seriti). Mmele ke wa nakwana mme o tla shwa le ho bola, empa moya o ke ke wa senyeha mme o sa shwe. Nakong ya bophelo moya o phela mmeleng, ba bang ba dumela hore o ka pelong, ba bang ba hlooho, empa pono e tlwaelehileng ke hore e lekanya mmele wohle. Moya o ka tloha mmeleng bosiu mme wa phalla, ditoro ke ho bonahatsa dintho tsena. Baroi le baloi ba ka etsa hore meya ya bona e tlohe mmeleng ya bona mme ba tsamaise mesebetsi ya bona.

Ha motho a e shwa, moya o tswa mmeleng ebe o fofa haufi. Ho fihlela lebitla le tiisitswe, moya o kotsing kaha o ne o ka fetoha mofutsana haeba leleme la motho ya shweleng le ne le kgaolwa kapa thakgiswa e etswang hloohong ke dingaka banna ba etsang meriana e matla. Ho thibela sena, mmele o tshwarwa ka meriana e ikgethang’ mme ho fadimeha ho bolokilwe ho fihlela ho patwa. Ka mora hore ditshebeletso tsa lepato tsa ho qetela di phethwe, moya o tloha mme o ntse o tswela pele, ba bang ba dumela ho lehae la boholo-holo Ntshwanatsatsi kapa, ba bang ba dumela, ntlong ya lehodimo. Meya e ka ba e utlwisang bohloko kapa ya mosa. Ke molemong ona wa mohau wa moya hore mokgwa wa borapedi ba badimo o thehilwe.

Ancestral Influence

Tshusumetso ya badimo Tshusumetso ya Mehleng ya Boholo-holo Ka tlwaelo sehlopheng se seng le se seng se ne se nkwa se le tlasa tshusumetso e tobileng le tshireletso ya baholo-holo ba bona (badimo) le bolaodi ka kakaretso tlasa tse ding tsa baholo-holo ba mookamedi.

Ho dumela tshusumetso ya baholo-holo bophelong ba letsatsi le leng le le leng ho tlwaelehile, haholo-holo ho kula. Bolwetse bohle bo ne bo bitswa ho baholo-holo, ba neng ba dumelwa hore ba baka bolwetse hara ba phelang ho baka lefu la bona, kahoo ba boloka botswalle lefatsheng la moya. Kajeno ke malwetse a mmalwa feela, mohlala, mohlala. ho hloka botsitso, ho se robale le lefu la sethwathwa, ba hlaloswa ka ho toba ke ba bang ho baholo-holo ba bona. Ba dumela hore di ka phekolwa ka ho kgelosa meya le ho tsosolosa dikamano tse ntle, ka ho hlabela phoofolo kapa ka ho etsa mosebetsi o hlokomolohuwang. Ka lehlakoreng le leng, Basotho ba tswela pele ho dumela hore, ka kakaretso, baholo-holo ba phetha karolo ya bohlokwa ho phekola mafu a mangata le malwetse. Thuso ya bona e bitswa ka bonohe ke ngaka, ha pheko e senolwa.

Translated by Sibongile Sonopo