Moento Diruiweng tša Maphego go Thibela Malwetši

© Chris Daly

Le ge Meento e bile dibetša tše bohlokwa kudu tša balemi ba diruiwa tša maphego tšhireletšo kgahlanong le malwetši a riilego, ga se ya maleba kudu go kgonthišiša gore dinonyana di ka se lwale. Kento ye e riilego, go fa mohlala, e šomišetši bolwetši bja mohuta o o riilego, ka fao dinonyana di ka fetelwa ge mohuta o mongwe wa bolwetši o ka phulega. Meento e ka palelwa ke go tsentšha maatla a thibelatwatši, ge se sengwe se sa sepela gabotse nakong ya tshepedišo.

Go hwetša dipoelo tše kaone, moento o swanetše go bopa karolo ye kgolo kudu ya leano la thibelo ya malwetši ao a šomago gabotse, go akaretša le pabalelo ya hlago ye e nago le pabalelo ye kwagalago ya maphelo le tikologong ya tšweletšo ye e senago kgatelelo ya monagano. Batšweletši ba swanetše go šoma mmogo le dingaka tša bona tša bona tša diphoofolo go dira lenaneo la thibelo ya malwetši leo le ikemišeditšego go lebelela kudu matšhošetši ka mafelong a tšweletšo. Ge o reka ditšuwane tša dikgogo tša nama tša letšatši le letšatši goba ditšuwane tša dibeke tša 18 tša go beela, ba swanetše go nyaka Setifikeiti sa maphelo bjalo ka bohlatse bja gore dinonyana di bile tša entiwa kgahlanong le malwetši a a riilego.

Mekgwa ya Tirišo

Mekgwa ye e tlwaelegilego ye e dirišwago ka dipolaseng tša dikgogo tša go beela le tša nama, go akaretša le thibelo ka go nyanyetša, sehlare sa mahlo goba go nwa meetse. Ka tirišo ya nyanyatšo, moento o hlakantšhwa le meetse gomme wa nyanyetšwa dinonyaneng. Dinyanyetši di swanela goba di na le di dirišwa tša maleba kudu, le mapokisi a ditšuwane a ka sepetšwa ka dimista tša godimo ga hlogo godimo ga lepanta la go di sepetša, goba ba senago didirišwa tša maleba ba go diriša moento ka go e rwala ka mokokotla le dirišwa ka go nyanyetšwa ka letšogo.

Meetsana a a tshesane ka kakaretšo a kaone go feta meetsana a magolo. Gape dinonyana di swanetše go nyanyetšwa ka pela mesong pele ga ge e ka ba ka fase ga maemo a go fiša le phefo ya go ema.

Moento ka sehlare sa mahlo, meetsana ye e tee ya moento, e hlakantšhwa le meetse, e dirišwago mo mahlong ka moka a dinonyana kamoka. Moento o swanetše go kopanywa ka go nepagetšego gomme sedirišwa go nyakega gore go netefatšwe gore go ba sa kenti e dirišwa ka nepagalo. Moento wa sehlare sa mahlo o šoma ka tshwanelo kudu ge o dirwa ka nepo, eupša e ka ba le mošomo wo montšhi kudu ka dipolaseng tše dingwe dinonyana ka moka di swanetše go swarwa go entiwa. Ke kgetho ye botse go balemi bao ba se nago le bontšhi bja dinonyana goba ka dintlong tša go dula batho le go diriša mekgwa ya go tšweletša moo bašomi ba ka se go ba tura.

Gape meento e ka dirišwa ka go nwa meetse. Go hwetša dipoelo tše kaone, Khoro ya Temo ya Aforika Borwa e fa batšweletši maele a go tloša meets a go nwa diiri tše pedi, go netefatša gore go dinonyana di nyorwa meetse ko go lekanego ge meets a moento a fiwago. Ka maemo a boso a go fiša, go ka no se hlokagale go swarela meetse morago. Go ka hlokega gore go oketšwe dinweelo go lefelong la tšweletšo, go netefatša gore go ba dinonyana ka moka di na le sekgoba se se lekanego go fihlelela meetse a moento. Meetse a tlwaelo a swanetše go di fiwa ka morago ga moo.

Difammala di ka šomišwa ka nako ye nngwe le ye nngwe ya mekgwa ye go tše ka moka go bontšha ge eba dinonyana ka moka di na le phihlelelo ya moento goba aowa.

Katlego

Ka morago ga moento, dinonyana di swanetše go lekolwa go bona ge eba go hlabelwa go diregile. Dinonyana di swanetše go itemogela maikutlo a bonolo go moento, matšatši a mabedi goba a mararo morago ga tirišo. Phetolo ye e ka dula matšatši a mehlano go ya matšatši a a šupago, le go ya ka mohuta wa moento o filwego, di ka akaretša dika tša go swana le go lešata la go hema goba modumo wa sesegwana, go tšhikinya hlogo, mahlo a meetsana goba dintho. Le go lekolwa ga madi go ka dirwa go bona ge eba dinonyana di tšweleditše tšhireletšo.

Moento o ka ba o paletšwe ge e le gore ga go a hwetša phetogo. Mothegeniki wa Maphelo a diruiwa tša maphego goba ngaka ya diphoofolo e ka ba gore a kgopelwa keletšo ge phetog e tšea lebaka le le telele goba go e feta ka fao e lego tlwaelo ge e bapišwa le ka mehla.

Go Palelwa

Mokgatlho wa Diruiwa tša Maphego wa Aforika Borwa (SAPA) o bona phošo ya setho bjalo ka pholotšo ye kgolo mo meentong. Sapa e fa dikeletšo tša dipoelo tše kaone tše di latelago ka meento:

  • Bontšhi bja meento e swanetše go bolokwa ka dithempheretšheng tša dikgato tše nne go ya go tše seswai tša diselšias. Ka fao, šomiša lepokisi la go hlokomela le le fodilego nakong ya nametšo le go boloka meento ka setšidifatšing ge ka polaseng. Ge e le gore meento e swanetše e išitšwe felo tsoko, kgonthišiša gore di sa go tonya ge di fihla polaseng.
  • Meento e swanetše go šireletšwa go tšwa letšatši thwii le borutho.
  • Lekola letšatši la mafelelo la tirišo mo mabotlelong nago le meento.
  • Hlakanya meento le go diriša bjalo ka ge go laeditšwe.
  • Meento e swanetše go šomišwa ka pela ka moo go kgonegago ka morago ga go kopanywa.
  • Diriša bokaakang bjo bo nyakegago.
  • Šomiša setšweletšwa se se maleba, bjalo ka malwetši a mehutahuta ya go fapana a le gona.
  • Diriša meento ka nako ya maleba. Meento ye mengwe ga e sa šoma mo ditšuwaneng tše nnyane le meento ya go hlohleletša e swanetše go fiwa ka nako ya maleba ya go maatlafatša tšhireletšo. Go feta fao, ga go na le thušo go fa moento ge dinonyana di šetše di lwala.
  • Netefatša gore batho bao ba laolago meento ba hlahliwa ka nepo ya go dira bjalo
  • Kgonthiša gore dinonyana ka moka di hwetša bokaakang bjoo bo lekana, sebakeng sa go amogela ga tše dingwe kudu le tše dingwe ka fase ga didirišwa, kudukudu ge moento e laolwago ka go nyanyetša goba go nwa meetse.
  • Ge eba moento o laolwa ka go nwa meetse, netefatša gore meetse ga a na tlelorini ka lebaka la gore tlelorine e tla senya diphedinyana tše nnyane tše di šomišwago ke moento.
  • O se ke wa fa dibolayatswatši ge go sepedišwa moento wa go phela, go swana le dibolayatwatši tša go ka senya diphedinyana tše nnyane moentong.
  • O se ke wa fa go feta moento o tee ka nako, ka ntle le ge di kopanywego ke modiri wa maleba.
  • O se fe moento dinonyana gore tše di hlakago ka lebaka la kgatelelo ya maikutlo goba tše dingwe tša mohuta woo, e ka ba ka kganetšong ya tikologo, go hloka phepo, diphela ka tše dingwe goba malwetši, ka ge dinonyana di ka se be le maatla a go bopa antibodi go sepetšana le moento. Gape moento o ka hlohleletša kgatelelo ya maikutlo ye e lego gona le malwetši a ka thoko.
  • Boloka dikwalo tšeo di dirišwago ka meento ge e be e le ge di latelago di swanetše go fiwa.

Translated by Lawrence Ndou